-

Binicilik Geleneksel Sporlar Gökbörü Nedir?

Gökbörü Nedir?

Eski Türk milletlerini, diğer birçok kavimden ayıran özelliklerin de biriside inançlı olmaları ve bu inançlarına canları pahasına bağlı olmalarıdır. İslamiyet öncesinde, ilk Türk kavimlerinde hem din hem de birçok farklı inanç bulunmuştur ve bu inançlar, toplumun gidişatını büyük ölçüde etkilemiştir. Bu inançlardan biriside, Gökbörü inancıdır. Eski Türkler bilindiği üzere, bozkurdu, kendilerine sembol edinmişler ve inançlarını bu doğrultuda şekillendirmişlerdir. Eski Türklerin, kendi sembollerini bozkurt olarak tercih etmesinin birçok sebebi bulunmaktadır. Bu sebeplerden en sık duyulanı ve bilineni, bozkurt olarak adlandırılan hayvanların birbirlerine ve özellikle de özgürlüklerine çok düşkün olmalarıdır. Bu ve bunun gibi birçok sebepten dolayı eski Türkler, bozkurdu sembol olarak edinmişlerdir. Peki ya Gökbörü nedir?, bozkurt ile ilişkisi nedir, eski Türkler tarafından neden inanılırdı, buyurun beraber bakalım

Eski Türkler’de Gökbörü Anlayışı

Eski Türkler, özgürlüklerine oldukça düşkün ve inançlarına tam olarak bağlı bir kavimdi. Bu uğurda birçok kan dökmüş ve can vermiş olan eski Türkler, Gökbörü ve Göktengri gibi inançlara da sahipti. Peki nedir bu Gökbörü? Gökbörü eski zamanlarda yaşamış olan Türkler tarafından, 100 yıl içerisinde 1 veya 2 kez ortaya çıktığı düşünülen, bozkurttur. Gök ve Börü kelimelerinden meydana gelen Gökbörü kelimesi, açık mavi (gök mavisi) anlamına da gelmektedir. Gök, yani gökyüzü, Börü ise, yalnız kurt manasına gelmektedir. 100 yılda bir veya iki kez görüldüğü bahsedilen Gökbörü’nün, şans ve bereket getirdiğine de inanıldığı, bazı kaynaklarda yer alıyor. Ayrıca bahsi geçen Gökbörü, Oğuz Kağan destanına da konu olmuş, ve destan içerisinde yer almıştır.gökbörü nedir? eski türklerde gökbörü anlayışı ne anlama gelir?

Gökbörü ve Oğuz Kağan Destanı

Eski Türklerde oldukça önemli bir yere sahip olan Gökbörü anlayışı, birçok farklı kaynakta da geçmektedir. Bu kaynakların başında ise Oğuz Kağan Destanı gelmektedir. Gökbörü, Oğuz Kağan Destanında birçok yerde bahsi geçen ve muhteşem özelliklere sahip olan bir canlı olarak tasvir edilmiştir.

İlginizi Çekebilir  Çanakkale Savaşı'nda Şanlı Süvariler

Neden Gökbörü?

At Yemi Satın Al

Eski Türk inançlarında, Tanrının gökte olduğu ve oradan insanları izlediği düşünülürdü. Bu yüzden inandıkları Tanrıya Göktengri derlerdi. Aynı şekilde onlar için kutsal olan birçok şeyin de gökten geldiğine inanan Türkler, Gökbörü’nün de Gökten geldiğine inanırlardı. Bu yüzden ona Gökbörü derlerdi.

Gökbörü (Kök Börü) Oyunu Nasıl Oynanır? Video

Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar uzanan coğrafyada, geçmişten günümüze oynanan bir oyun olan kök börü (oğlak) oyununun nasıl oynandığını anlatacağız.

Kök börü oyunu tarihi çok eskilere dayanan ata sporlarımızdan birisidir. Türk halkları içerisinde en çok bilinen ve oynanan oyunların başında gelen kök börü 10 ile 12 iki kişilik iki takım arasında ortaya bırakılan oğlağı karşı takımın sahasında belirlenen noktaya atmayı hedefleyen bir oyundur.

Oyunda kullanılan oğlağın kafası ve bacakları kesilerek, içi boşaltıldıktan sonra karnı dikilerek şişirilir. 40-60 kilo arasında bir ağırlığa sahip olan oğlak, hakem tarafından ortaya bırakılır.

Her iki tarafın oyuncuları yerdeki oğlağı kapmak için mücadele eder. Oğlağı yerden alan oyuncu hızla karşı takımın kuyusuna doğru atını sürerken, takım arkadaşları onun çevresinde ilerleyip önünü açmaya ve rakip oyuncuların kendisine yaklaşmayı önlemeye çalışır.

Kökbörü oyununda oyuncuların marifetleri kadar atlarında yetenekli olması gerekir. Hatta atlar bu oyun için özel yetiştirilir. Kırgızistan’da uzun terbiye dönemi sonrası atlar, üzerindeki oyuncunun her hareketini hisseder ve ona göre davranır. Oyun esnasında at ile oyuncu bir bütünlük sağlar. Her ikisinin de amacı kendi takımına zafer getirmektir.

İlginizi Çekebilir  Çanakkale Savaşı'nda Şanlı Süvariler

Öteki spor dallarında olduğu gibi, bu oyununda kendine özgü taktikleri var.

Oğlak rakip takımdayken savunma yapan oyuncular, oğlağın kendilerine geçtiğinde hızlı hücum yapmaları gerekir.

Felsefesi birlik ve beraberlik içinde hareket etmenin önemini göstermek olan kök börü oyununda oğlağı karşı tarafın bölgesine en çok bırakan takım oyunu kazanır.

Kök börü dünyada en çok Kırgızistan, Kazakistan ve Afganistan’da oynanırken, Türkiye’de ise Van’ın Ulupamir köyünde yaşayan Kırgız vatandaşlarımız tarafından oynanıyor.

2 YORUMLAR

  1. Selam Yusuf kardeşim,
    Verdiğin değerli bilgiler için teşekkürler.
    Bir konuya ilişkin bilgimi sunayım izminizle.
    -Türkler, tarihleri boyunca hep tek tanrılı inanca sahip olmuşlardır.
    Dünyada bizim kadar efsanesi olan başka bir ulus yoktur.
    Yaradılış, Kuraklık ve Köç(Yeşim Taşı), Ayazata, Kökböri, Asena(Börte Çine), Oguz Kagan, Alp Ertunga, Temurçi Ana, Manas destanları bunlardan bazıları.
    Bunlardan hiç birinde “tanrılar” diye çoğul bir ifade yoktur.
    Başta Orhun anıtları olmak üzere, bazıları binlerce yıllık dikitlerimiz ve yazıtlarımızın da hiçbirinde çoklu tanrı inancını ifade eden bir yazı veya sembol yoktur.
    Cengiz Han bile, “Kagan”lığının onaylandığı Kurultaydaki söylevinde, meşruiyetinin delili olarak, “Altın Soy” (Oğuz Kağan Soyu)na mensup olduğunu ve “Tek Tanrı’ya Tanrı Dağı’nda kırk gün yakardığını ve ulusuna hizmetle görevlendirildiğini” söyler.
    Eski inancımızda kullandığımız “Gök Tengri” kelimesindeki “Gök” ifadesi Tanrı’ya mekan tanımlama için kullanılan bir kelime değildir.
    Bildiğiniz gibi, her dilde, bazan bir anlam için bir çok kelime kullanımı sözkonusu olabildiği gibi, bazan da bir kelime bir çok anlam ifade edebilir.
    Örnek: “yüz” kelimesi.
    -bir sayıdır,
    -başımızın bir cephesidir,
    -suda ilerlemek için yapılan eylemin emir kipidir,
    -“deriyi sıyırmak” anlamındaki eylemin emir kipidir, gibi.
    Bu anlamların hiçbirinin birbiriyle ilgisi yoktur.
    O zaman, bir kelimenin hangi anlama geldiğini içinde geçtiği cümleden anlarız.
    “Gök” de böyledir. Gök Türkçe’de,
    -“sema” anlamında,
    -mavi,
    -yeşil,
    -“gök ermek”te olduğu gibi filizlenmek,
    -ulu, yüce, yüksek, muazzam ölçüde büyük
    anlamlarında kullanılmıştır.
    18. Yüzyıl sonlarında atalarımın göçtüğü Kuzeydoğu Orta Asya’daki “Baykal” gölüne atalarım “Gök Göl” demişler. Çünkü şimdi kısmen kuruduğu için kaybolmuş olan, Baykal’ın kuzeydoğusuna doğu bir dizi gölün en büyüğü olduğu için Baykal Gölü’ne “ulu göl” anlamında “Gök Göl” demişler.
    Anadoluda, yerleştirildikleri yerde de, yan yana olan birkaç gölün en büyüğü hala “Gök Göl” diye anılmaktadır. Etrafında tarlalarımız var hala. Ben bu Gök Göl’ün çevresinde büyüdüm.
    Bu bir dil tahlilidir.
    Türkçemizde “Gök Tengri” “Ulu Tanrı” demektir. Gökte yaşayan tanrı demek değildir.
    Bilginize sunarım.

  2. Amblemi kurt olan Kırgızistan özel kuvvetinin ismi de Gökbörü dür. Coğrafyanın da vermiş olduğu avantaj ile bu eski geleneği koruyabilmişler. Ayrıca bu oyun bile milletimizin atlar ile ne kadar ilgili ve iç içe olduğunu gösteriyor. Oyunlarımızda bile atlardan vazgeçemiyoruz 🙂

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya yazabilirsiniz!
Lütfen adınızı yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Yusuf Sarıkaya
Yusuf Sarıkayahttps://www.yusufsarikaya.net
yiğit yiğidin yoldaşı, at yiğidin öz kardaşı

Bunları mı Aramıştınız?Benzer İçerikler
Arama Sonuçlarınıza Göre Oluşturuldu

Gökbörü Nedir? 2