Gökbörü oyunu nasıl oynanır?

-

At Kültürü Gökbörü oyunu nasıl oynanır?

Kökbörü oyunu Türkler’in tarihî ve millî sporlarından biridir. Bugün dahi Türkistan Türklerinin en önemli atlı sporlarından birini teşkil eden kökbörü oyunu, cirit gibi atlı bir spordur ve esası, at salıp koşarak oğlağı kapmak ve rakibin kalesinden geçirerek sayı kazanmak üzerinedir. Gökbörü oyunu, Türkistan kökenli olup, binlerce yıldan beri, atlı savaşçıların kendilerini barış zamanlarında zinde tutmak için oynadıkları atlı müsabakalardan biridir. Günümüzde Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Moğolistan, Tacikistan ve Afganistan’da oynanıyor. Oyun halen en doğal haliyle oynanmakta ve seyredildiği zaman tam bir savaş oyunu havası vermektedir.

Askerlik çağına gelen gençleri askere gönderme zamanı geldiğinde  pek çok yerde askerlikle ilgili çeşitli oyunlar oynanır, yarışmalar yapılır ve eğlenilir. Bu oyunlardan birisi de kökbörüdür. Çünkü bu oyun bir askerde olması gereken bütün özellikleri ihtiva eder. Şayet askerin kendisi iyi olup da atı ona uygun değilse, o zaman böyle askerler iyi çobandes (kökbörücü) olamaz. Sadece hem oyuncu hem de at birbirine uyuştuğu zaman ortaya iyi bir oğlakçı çıkar. Kökbörü oyununda savunma ve saldırmada oğlakçıların birliği ve birbirlerini anlayabilmeleri çok önemlidir. Kökbörü oyunu böyle özellikleri ile halkı, kötü niyetli düşmanlara karşı daima hazır olmalarını sağlamıştır.

Kökbörü oyununa hemen her boydan insanlar iştirak edebilirler. Bu konuda hiçbir ayrım yapılmaz. Her boyun veya beyin kendi kökbörücüleri, yorgacıları “iyi at ustaları” pehlivanları, külük “çevik, hızlı” atları, kahraman güçlü yiğitleri olur. Halk da yiğitleri, atları; filanın yiğidi, filanın atı diye değerlendirir.

Oğlağı rakip yiğitlerin elinden kaptıktan sonra götürüp belirlenen yere koymak çok zordur. Ortaya konulan ödül, bunu başaran kişiye ve gruba verilir. Kökbörü oyununun en heyecanlı ve en tehlikeli kısmı o zaman yaşanır. Kendini böyle bir durum için hazırlamış olan oyuncu, ölümü dahi düşünmeden, atıyla kurşun gibi kalabalığın içine dalar. Kalabalıkta oğlağa ulaşıp onu aradan çıkarıp oğlağı belirtilen yere bırakır. Oğlağı belirlenen yere kimin bıraktığı değil, hangi tarafın bıraktığı önemlidir. Bunun da sebebi kişilerin birlikle zorlukları aşabildiği göstermektir. Oyun sırasında bir kişi, diğerinin önünü açar, bir başkası karşısındakini etkisiz hale getirir. Bu da yetmez eğer onların bindiği atlarla yiğitlerin uyumlu bir birlikteliği olmazsa başarıya ulaşılmaz. Üstün gelen grup, oğlağın sahibi olur. Oğlağı elde edenler, onu orada hemen keser ve etini kavurup orada bulunanlara ikram eder. Bu oğlağın etinin her türlü hastalığa ve derde şifa olduğuna inanılır. Oğlu olmayan kişiler de oğlağın etinden bir parça alır ve evine götürüp pişirip karısına verir. Eğer o eti yedikten sonra erkek çocuğu olursa, o insan büyük oğlak vermek zorundadır. Bu gelenek Fergana Vadisi’nde hâlâ yaşamaktadır.

Atlı, sınırlandırılan meydanı (kimseye kaptırmamak üzere) şikârıyle beraber bir defa dönebilirse bir puan kazanmış olur. Sonra o şikârı yere atar. Kim en fazla puan kazanırsa günün galibi o olur. Kafile, şikârı almış olan birinciye yetiştiği vakit, her taraftan onu sararlar.

İlginizi Çekebilir  Kaybolan Kültür: Binek Taşı Nedir?
İlginizi Çekebilir  [Video] Türk Töresinde At Neyi İfade Eder?

Kökbörünün oynanışı bölgelere göre farklılık gösterir. Güney tarafta oğlak eğilip bırakılan yerden alınır ve belli bir mesafe gittikten sonra bırakılır. Dağınık oynamada, takım olarak oynanmaz herkes kendi kendine çeker ve oyun sırasında dörder beşer olarak birbirlerine yardımlaşır ve kalabalıktan oğlağı çıkarır. Kazanılan ödül paylaşılır. Oyuna isteyen herkes katılabilir. Bazı durumlarda oyuna katılanların sayısı 500’ü dahi geçer. Böyle durumlarda en güçlü yiğit ve at ancak kalabalığı yararak çıkabilir. Kuzey taraflarda ise takım olarak oynama daha yaygındır.

Kökbörü nedir?

Önceki İçerikAtlarda Dermatophilosis
Sonraki İçerikİngiliz Atı
Yusuf Sarıkayahttps://www.yusufsarikaya.net
yiğit yiğidin yoldaşı, at yiğidin öz kardaşı

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya yazabilirsiniz!
Lütfen adınızı yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

En Yeni Konular

Bugün Atınızın Mutluluğu İçin Ne Yaptınız?

Bir at sahibinin en önemli sorumluluklarından birisi atını mutlu etmektir. İnsanların etrafında bir at olduğunda tüm stresimizi alır mutlu...

Binicilik Sporunda Uluslararası Branşlar

Binicilik branşları Uluslararası Binicilik Federasyonu (FEI) tarafından Engel Atlama(Jumping), Dresaj/At Terbiyesi (Dressage), 3 Günlük Yarışma (Eventing), Atlı Dayanıklılık (Endurance),...

Atlar Kaç Yıl Yaşar?

Birçok at otuz yaşından daha çok yaşar. En yaşlı kedi veya köpeklerden bile daha uzun yaşayabilir. Aslında iyi bir...

Asil Dostumuz Atların Türk Kültüründeki Yeri ve Önemi

Türklerin atları ne kadar sevdiğini biliriz. Tarihten günümüze Türk törelerini yansıtan atlarla ilgili çok fazla söz günümüze kadar ulaşmıştır....

İlk Defa At Binenlerin Yaptığı 9 Tehlikeli Hata!

Bol kıyafetler giymek Binicilik kıyafetlerinin vücudu sarmasının bir nedeni vardır. Bol pantolonlar, kazaklar, uzun fularlar, dökümlü elbiseler düşmeniz durumunda eyer...

Safkan İngiliz Atlarının Az Bilinen İlginç Özellikleri

Safkan ingiliz atı, savaştan savaşa, yarıştan yarışa, rekordan rekora koşarak ününe ün katmaya devam ediyor. Dünya üzerindeki en popüler...

Mutlaka Okumalısın!

Beslenme: Atların Asla Yememesi Gereken 16 Yiyecek

Atlar çok hassas canlılardır. Bu sebeple onların beslenmesine ayrı...

İhmale Gelmez: At Sağlığı için 10 Altın Bilgi

At sahiplerinin en çok korktuğu şeylerin başında muhakkak atın...