Dünya Tarihini Değiştiren İcat: Üzengi Nedir?

Binicilik Malzemelerinden Üzengi Ne Demektir? Ne işe yarar ve ilk üzengiyi kimler kullanmıştır?

-

Kütüphane Dünya Tarihini Değiştiren İcat: Üzengi Nedir?

Spor türleri ve gereksinimler kişiden kişiye dönem dönem değişiklikler arz ediyor. Ülkemiz ölçeğinde yani Türkler açısından bakıldığında bazı kavramların açık ara Türklerin her dönem yaşamında yer kapladığını görüyoruz. İşte onlardan bir tanesi de üzengi. İşte bu noktada üzengi nedir sorusuna bilmeyenler açısından yanıt vermek gerekir ise ata binenlerin kullandığı ekipmanlardan birisidir.

Türklerin ata sporlarından bir tanesi at binmek olduğu için de üzengi Türkler açısından yüzlerce yıldan bugüne değin hayati önem taşımıştır. Zira gerek spor olarak, gerek gündelik yaşamda farklı nedenlerden dolayı at kullanılır iken daima kullanılmıştır.

Bu temel girişten sonra üzengi demek gerek at, gerek ise benzer tarzda olan hayvanlara binerken eyerin iki yanında bulunan demir halkaya verilen isimdir. Kişinin kulağında yer alan üzengi kemiğine benzediği içinde bu isim verilmektedir.

Üzenginin İcadı Nasıl Olmuşturüzengiyi kim buldu

Üzengiyi kim buldu konusu oldukça tartışmalıdır. Lakin tarihsel süreç olarak ele alındığında bazı kaynaklarda M.S 4. ve 5. yy’da ilk olarak Çin’de kullanıldığı öne sürülmektedir. Fakat ünlü Türkolog Peter Golden üzenginin ilk defa Kök-Türkler tarafından icat edildiğini ileri sürer. Bir diğer Türkolog, Macar Rona-Tas ise yaptığı arkeolojik ve dilsel çalışmalara göre metal üzengilerin Kök-Türkler’den daha önce icat edilmiş olamaz demektedir.

15. yüzyıl dönemine gelindiğinde ise artık Osmanlılar için üzengi yapımı başlı başına bir iş ve zanaat olarak karşımıza çıkar. Sonraki dönemlerde de başta Almanya olmak üzere Avrupa ülkelerinde de binicilik sporunda etkin bir biçimde kullanılarak süreç bugüne kadar hız kesmeden gelir.

Bu konuda ile alakalı Mutlu Kahraman’ın detaylı araştırmasını okuyabilirsiniz.

Üzenginin Binicilikte Önemiüzengi ne işe yarar

At birçok filmde de görüldüğü ya da binenlerin de çok iyi bildiği üzere zorlu bir hayvandır. Binicinin yarışlarda bindiği atı kontrol edebilmesi için mutlaka üzengi kullanması gerekir. Ayrıca üzengi kullanan binici çok daha rahat hareket eder.

Biniciler üzengi kullanırken kayış ile eyerle arasındaki bağlantı sağlanır. Uzunluk kısalık ayarlaması da son derece önemlidir ve binicinin bacak boyuna uygun yapılması gerekir. Aksi halde yarışlarda istenen performans alınamayabilir.

Üzengi Kullanmanın Avantajları

Atı ilk çıkış amacı ile ehlileştirmek için kullanılan üzengiyi kullanmanın günümüzde birçok avantajı vardır. Bu avantajlardan bazıları şunlardır:

  • Kim kullanırsa kullansın, ister usta bir jokey, ister sıradan bir ata binen kişi at üzerinde denge kurmasına olanak verir.
  • Özellikle yarışlar açısından ele alındığında hareket ve manevra kabiliyetini artırır.
  • Cirit bir başka ata sporumuz yapılıyor ise üzengi sayesinde daha kolay ve rahat bir biçimde nişan atılması sağlanabilir.
  • Yine ciritte sarsıntısız hareketler yapılabilir.
  • Atın ağırlığının diğer kullanılan kılıç ve mızrakla dengelenmesini sağlar ki bu da sporcunun başarısını artırır.

Üzengi Yapımının İncelikleri

Üstte de ifade edilmeye çalışıldığı gibi bu iş bir zanaattır. Yani ciddi bir emek, sabır ve ustalık ister.

    • Üzengi çelik, gümüş, pirinç, bakır gibi sert madenlerden yapılır.
    • Kendi içinde yapımında doğru bir biçimde kullanılması için bir matematiği vardır. O yüzden hassas bir iştir.
    • Bunun yanında gerekli biçim verildikten sonra üzerine çiçek vb. desenler yapılır.
    • Üçüncü aşamaya gelindiğinde üzerine civa madeni sürülerek parlatma yapılır.
    • Kullanım amacına göre iki farklı tipte yapılır. Standart olanları gündelik yaşamda ata binenler kullanır iken jokey yani biniciler için yapılanların ise daha ince ve daha hafif olmasına dikkat edilir.
Yusuf Sarıkaya
Yusuf Sarıkayahttps://www.yusufsarikaya.net
yiğit yiğidin yoldaşı, at yiğidin öz kardaşı

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya yazabilirsiniz!
Lütfen adınızı yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Takibe Takip

102BeğenenlerBeğen
2,100TakipçilerTakip Et
0TakipçilerTakip Et
29TakipçilerTakip Et
0AbonelerAbone

En Yeni Konular

İngiliz Atlarının Özellikleri Nelerdir?

At yarışları için önemli olan İngiliz atları çok kıymetli at ırklarındandır. İngiliz atı bilinenin aksine aslında İngiltere kökenli bir...

Atlarda Bulaşıcı Hastalıklar Nelerdir?

Bulaşıcı hastalıklar Türkiye ve dünyada atçılık bakımında tehlike olmaktadır. Atlarda oluşan bulaşıcı hastalıklar onların performans kaybına, yarış atlarında yarışlardan...

Pistlerin Tozunu Attıran En Hızlı Yarış Atları

Türkiye at yarışı tarihi 1860'larda İzmir'de yapılan yarışlarla başladı. At yarışları bir spor dalı olarak günümüze kadar geldi. İlk...

Ülkemizde Yılkı Atları Nerede Yaşıyor?

Doğaya terk edilen atlar ülkemizde yılkı atları olarak adlandırılıyor. Sahibinin artık gıda ve barınma gibi ihtiyaçlarını karşılamak istemediği bu...

Binicilik: İki Canlının Bir Arada Yaptığı Tek Spor

Binicilik, iki canlının bir arada yaptığı oldukça keyifli tek spor dalıdır. Atlar ile kadınlar ve erkekler tarafından yapılabilen tek...

Türklerde At Kültürü

Türkler her dönemde atı hem ekonomik anlamda hem de vasıta ve savaş aracı olarak kullanmışlardır. Eski Türk yaşamına bakıldığında...

Mutlaka Okumalısın!

Gazi Koşusu

Gazi Koşusu, ülkemizde at yarışı severleri tarafından yakından takip...

Dadaloğlu der ki; “Bir atı severim, bir de güzeli.”

Dadaloğlu'nun Hayatı Dadaloğlu 18. yüzyılın son çeyreğinde doğup, 19. yüzyılın...