Kirmanşah Hikayesinde Koca Arap ve Kirmanşah’ın Atı: Karakaytaz

-

At Kültürü Kirmanşah Hikayesinde Koca Arap ve Kirmanşah'ın Atı: Karakaytaz

Masal kaynaklı bir halk hikayesi olan Kirmanşah hikayesinde Karakaytaz, başlangıçta Köroğlu’nun koçaklarından Koca Arap’ın atıdır. Hikayede, yirmi yaşlarında bir genç olan Kirmanşah sevgilisi Mahperi’nin memleketine giderken, Koca Arap Kuleleri’ne geldiğide onu Mecal Vermez karşılar. Mecal Vermez ile Kirmanşah düellosunda, düelloyu Kirmanşah kazanır. Bunun üzerine Kirmanşah’ın karşısına Koca Arap çıkar. O da düelloyu kaybedince Kirmanşah’ı kendisine evlat edinir, atı Karakaytaz’ı da “oğlum” dediği Kirmanşah’a verir.

Kirmanşah ve Karakaytaz

“…Dördüncü gün Koca Arap bindiği, Garagaytaz isminde bir atı var idi. Garagaytaz, o vaktın devrinde, ülüzgâr gibi giden bir at idi. Garagaytaz, esen yellere garışıp giderdi. Garagaytaz’ın dırnaına adenk, o vaktın devrinde küheylan yok idi.”

Goca Arap dedi ki:

“Oğum, dur-dedi- ben bindiğim Garagaytaz’ı sene verdim. Bundan sona, bu at sene layıktır oğlum, bene değil, sene. Desinler ki, Goca Arap’ın oğlu Kirmanşah, Garagaytaz’ın üsdünde geldi. Bundan sona senin adın ükselir oğlum. Bu at sene layık.”

Goca Arap, Garagaytaz’ı takımı ile Kirmanşah’ın altına çekdi. Bir de burda, Kirmanşah denedi Goca Arap’ı:

“Olan, bu at benim babam Hurşud Şah da olaydı -evet, Kirman, galbinden hesap ediyordi. Derdi ki; Yok oğul, veremem.” Belki, bak öz babam, el oğlundaki sihavete bak, mertliğe bak, bindiği Garagaytaz kimin bir ati bene beşg etti ki, ‘bundan sona, bu at senin hercin, sene layık’dedi.  (Alptekin 1999: 207).

Kirmanşah bu atla, Kaf Dağı’na gider. Orada Kara Dev’e esir olan amcaoğlları ve Mahperi’nin kurtarılması sırasında atın büyük yardımı olur. Karakaytaz, Kara Dev’in öldürülmesi sırasında yaralanan Kirmanşah ve Mahperi’yi sırtına alarak Tiflis’e kadar getirir.

Tiflis’te yaralı Kirmanşah’a süt aramaya giden Mahperi dönüşte sevdiği delikanlıyı bulamaz. Çünkü yaralı durumdaki Kirmanşah’ın yanında daha fazla durmayan Karakaytaz ipini kopararak perişan vaziyette ilk sahibi Hoca Arap’ın yanına gider. Koca Arap, atın görünümünden Kirmanşah’ın sıkıntıda olduğunu anlar ve on yedi bin atlısıyla onu aramaya çıkar. Kirmanşah’ın bulunması ve başından geçenleri anlatmasından sonra, Koca Arap Kirmanşah’a ihanet eden amcaoğullarını öldürür ve Kirmanşah’la Mahperi çiftinin de düğünlerini yapar.

Osman Paşa ve Karakaytaz

Karakaytaz’la ilgili olarak, Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuasında; Karakaytaz Osman Paşa’nın atının adıdır. Ol hengâmelerde otuz yaşına varmış imiş ve paşayı müşarinileyh her zaman bu hayvana süvar olarak gazaya çıksa meyiti gelebe bizimdir.” der imiş şeklinde bilgi bulunmaktadır.

Çün erişti ol Neriman-ı zaman
Gusfunda girdi san-ı şir jeyan
Uğradığın yıkdı hâksar
Durma hiç oldu ada tarumar
Hem siyah Kaytaz’da olmuştu süvar
Var idi şanında fersam süvar
Sürdü aniden yerinden atları
Başın alup çıktı kaçtı hanları
Mehce-i rayad mansur ol zaman
Matmah-ı subh zafer oldu heman
(Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası 1927: 356-357)

Yusuf Sarıkaya
Yusuf Sarıkayahttps://www.yusufsarikaya.net
yiğit yiğidin yoldaşı, at yiğidin öz kardaşı

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya yazabilirsiniz!
Lütfen adınızı yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Takibe Takip

106BeğenenlerBeğen
2,290TakipçilerTakip Et
0TakipçilerTakip Et
42TakipçilerTakip Et
0AbonelerAbone

En Yeni Konular

Atlarda Dejeneratif Eklem Hastalığı

Dejeneratif eklem hastalığı türü yarış atları ve diğer kategoride bulunan performans atlarında sıkça karşılaşılan durumlardan biridir. Çeşitli nedenlere bağlı...

Atlara Nasıl Kilo Aldırılır?

Atlar farklı nedenlerden kilo verebilir. Kilo kaybı farklı nedenlerden kaynaklı olarak ortaya çıkar. Kış aylarında genellikle birçok at kilo...

Şanlıurfa’da Sertifikalı Atlı Terapi Antrenörü Eğitimi

Atlı Terapi Binicilik Antrenörü I. ve II. Kademe Sertifika Programı Harran Üniversitesi Atçılık ve Antrenörlük bölümü tarafından Şanlıurfa'da Atlı Terapi...

Endülüs Atı

Endülüs atı aslında İber Yarımadası'ndan geldi ve dünyanın en ünlü olduğu yer olan Andalucia eyaletinin adını aldı. Eski bir...

Friesian Atı

Avrupa'nın en eski at ırklarından biri olan Friesian Atı, Hollanda kıyılarında bulunan Friesland adasında yetiştirildi. Irkın, aynı zamanda ilkel...

Amerikan Quarter Atı (Çeyrek At)

Amerika’nın en eski ve en popüler at ırklarından biri olan Amerikan Quarter Atı, ülkenin tarihiyle beraber geliştirilmiştir. 17. yüzyılda...

Mutlaka Okumalısın!

Nalbant Ne Demek? Nalbant Nedir?

Günümüzde bazı meslekler önemini yitirmeye, eskisi gibi iş olanakları...

Çanakkale Savaşı’nda Şanlı Süvariler

Çanakkale Savaşı'nın Önemi Milli benliğimizin ve Kurtuluş Savaşımızın temellerinin atıldığı,...